Przesyłka polecona z sądu, a w niej wyrok skazujący. Bez rozprawy, prokuratura, obrońcy (radcy prawnego lub adwokata), a nawet możliwości wypowiedzenia się co do postawionych zarzutów. Co w takiej sytuacji zrobić? Kiedy warto skontaktować się z radcą prawnym lub adwokatem? Czy wnosić sprzeciw i jakie będą jego konsekwencje?
Wyrok nakazowy to rozstrzygnięcie wydawane przez sąd na posiedzeniu bez udziału stron. Sąd może wydać wyrok nakazowy, gdy:
- w danej sprawie prowadzono dochodzenie;
- z zebranego w postępowaniu przygotowawczym materiału wynika, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne;
- stan sprawy pozwala na orzeczenie kary ograniczenia wolności lub grzywny;
- na podstawie zebranych dowodów można stwierdzić, że okoliczności czynu i wina Oskarżonego nie budzą wątpliwości.
Z powyższego jednoznacznie wynika, iż wyrok nakazowy jest rozstrzygnięciem w sprawach o niższym ciężarze gatunkowym i jego wydanie nie jest poprzedzone klasyczną rozprawą. W wyroku nakazowym sąd może orzec karę ograniczenia wolności lub grzywnę w wysokości do 200 stawek dziennych lub do 200 000 złotych. Ponadto, obok w/w kary sąd może orzec środek karny, przepadek lub środek kompensacyjny, jak również może poprzestać na orzeczeniu środka karnego, przepadku lub środka kompensacyjnego, jeżeli w danej sprawie zachodzą warunki pozwalające na wydanie orzeczenia ograniczającego się jedynie do wydania takiego środka.
Tym samym, Sąd może zatem wydać wyrok nakazowy w przypadku „poważniejszych występków” jeżeli, zgodnie z art. 37a KK, obok kary ograniczenia wolności równocześnie orzeknie środek karny, środek kompensacyjny lub przepadek.
Wyroku nakazowego nie można wydać w sprawach w których wymagana jest obrona obligatoryjna, tj.:
- podejrzany, nie ukończył 18 roku życia;
- podejrzany jest głuchy, niemy lub niewidomy;
- zachodzi uzasadniona wątpliwość, co do zdolności rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem;
- istnieje uzasadniona wątpliwość czy stan zdrowia psychicznego Podejrzanego, pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny lub rozsądny.
Ponadto, nie dopuszczalne jest wydanie wyroku nakazowego w sprawach z oskarżenia prywatnego, m.in. za naruszenie nietykalności cielesnej, znieważenie etc. Spowodowane jest to faktem, iż w sprawach o przestępstwa prywatnoskargowe nie jest prowadzone postępowanie przygotowawcze., a dowody przeprowadza się na rozprawie.
Odpis wyroku nakazowego wraz z odpisem aktu oskarżenia, otrzymuje oskarżony oraz jego obrońca (w osobie radcy prawnego lub adwokata). Odpis wyroku nakazowego otrzymuje również pokrzywdzony oraz w każdym przypadku prokurator.
Co w sytuacji gdy oskarżony lub pokrzywdzony nie zgadza się z rozstrzygnięciem?
W odróżnieniu od wyroków wydanych w trybie zwyczajnym, od wyroku nakazowego nie wnosi się środka odwoławczego w postaci apelacji, a sprzeciw. Apelacja i sprzeciw są dwoma zupełnie różnymi środkami zaskarżania wyroków i wywołują odmienny skutek procesowy.
Zarówno oskarżony, jak i pokrzywdzony mogą wnieść sprzeciw w terminie zawitym 7 dni od daty doręczenia wyroku. Niedotrzymanie powyższego terminu, wiąże się z utratą prawa do wniesienia sprzeciwu (przywrócenie terminu jest możliwe jedynie w obiektywnie wyjątkowych przypadkach). Pokrzywdzony, najpóźniej ze sprzeciwem, zobligowany jest do złożenia oświadczenia, że będzie działał w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Ustawodawca bowiem, prawo do wniesienia sprzeciwu przyznał oskarżonemu i oskarżycielowi, tym samym pokrzywdzony może wnieść sprzeciw, jedynie gdy działa w postępowaniu jako oskarżyciel posiłkowy.
Pomimo, iż nie wynika to z literalnego brzmienia przepisu, skuteczny sprzeciw może wnieść w imieniu strony, profesjonalny pełnomocnik, tj. radca prawny lub adwokat.
Do wniesienia sprzeciwu, nie trzeba występować z wnioskiem uzasadnienie wyroku (uzasadnienie nie jest obligatoryjną częścią wyroku nakazowego) jak również sam sprzeciw nie wymaga żadnej szczególnej formy, a jedynie zachowania ogólnych wymogów dla pisma procesowego oraz by z jego treści, jednoznacznie wynikała wola zanegowania wyroku nakazowego. W przypadku wystąpienia braków formalnych, sąd wezwie do ich uzupełnienia w terminie 7 dni, pod rygorem uznania sprzeciwu za bezskuteczny. Wniesienie sprzeciwu od wyroku nakazowego nie podlega również opłacie sądowej.
Jakie są skutki skutecznego wniesienia sprzeciwu?
Skuteczne wniesienie sprzeciwu sprawia, że wyrok nakazowy traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych – przed sądem I instancji.
Wniesienie sprzeciwu nie ma na celu klasycznego odwołania i rewizji wydanego wyroku przed sądem II instancji, a sprawia, że sąd I instancji ponownie w całości ustali stan faktyczny i wszystkie okoliczności sprawy. W odróżnieniu od apelacji, przy wniesieniu sprzeciwu nie ma zastosowania zakaz reformationis in peius zabraniający orzekania na niekorzyść oskarżonego odwołującego się od wyroku. Sąd tym samym może wydać wyrok korzystniejszy niż rozstrzygnięcie zaproponowane w wyroku nakazowym, ale również orzec surowszą karę. Przed wniesieniem sprzeciwu warto zatem skontaktować się z radcą prawnym lub adwokatem w celu przeanalizowania treści otrzymanego wyroku nakazowego, a także stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Czy można wnieść sprzeciw co do części wyroku nakazowego?
W odróżnieniu od apelacji, sprzeciw nie może dotyczyć jedynie orzeczonej kary czy środków karnych. Sformułowanie sprzeciwu w odniesieniu jedynie do orzeczonej kary czy środka karnego spowoduje, że i tak zostanie on uznany, jako sprzeciw wniesiony do całego wyroku nakazowego.
Jeżeli wyrok nakazowy odnosi się do kilku czynów, w orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że można skutecznie wnieść sprzeciw co do konkretnych czynów.
Czy można cofnąć wniesiony sprzeciw od wyroku nakazowego?
Sprzeciw można skutecznie cofnąć aż do momentu rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie. Ustawodawca również nie przewidział żadnej szczególnej formy dla złożenia oświadczenia o cofnięciu sprzeciwu od wyroku nakazowego. Oświadczenie o cofnięciu sprzeciwu od wyroku nakazowego można złożyć pisemnie bądź ustnie do protokołu. W tym drugim przypadku, by cofnięcie sprzeciwu było skuteczne musi być to złożone na rozprawie, ale jeszcze przed rozpoczęciem przewodu sądowego.
Jeżeli potrzebują Państwo konsultacji z radcą prawnym lub adwokatem w zakresie wyroku nakazowego, wniesienia sprzeciwu bądź reprezentacji w sprawie, zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią.