Upadłość konsumencka to rozwiązanie prawne pozwalające osobom fizycznym i obecnie nieprowadzącym żadnej działalności gospodarczej na całkowite zwolnienie z długów. Podstawowym zadaniem tej instytucji jest więc, oddłużenie konsumenta poprzez umorzenie części (bądź w uzasadnionych przypadkach całości) długów, którym konsument przez wzgląd na swoją sytuację nie jest w stanie zadośćuczynić. Tym samym to uwolnienie osoby fizycznej od długów, a nie ochrona interesu wierzyciela i skuteczna windykacja nawet stwierdzonych prawomocnym wyrokiem sądu zobowiązań jest głównym celem postępowania upadłościowego.
Czy upadłość konsumencka obejmuje wszystkie długi?
Zgodnie z przepisami prawa istnieje szereg zobowiązań, które pomimo skutecznego ogłoszenia upadłości konsumenckiej nie zostaną umorzone m.in.:
- grzywny
- zobowiązania z tytułu świadczeń alimentacyjnych
- długi z tytułu obowiązku naprawienia szkody za wywołany rozstrój zdrowia lub śmierć
- zobowiązań zatajonych przez dłużnika w trakcie postępowania upadłościowego
Jak przebiega proces oddłużania przy upadłości konsumenckiej?
Na upadłość konsumencką składają się dwa stadia, będące odrębnymi postępowaniami sądowymi.
W pierwszym z nich, inicjowanym złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej , Sąd po sprawdzeniu stanu faktycznegooraz formalnej rzetelności wniosku, stwierdza niewypłacalność dłużnika (rozumianą jako utratę zdolności do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych) i ogłasza jego upadłość. W odrębnym, toczącym już pod inną sygnaturą,postępowaniu syndyk oprócz sporządzenia spisu wierzytelności oraz inwentaryzacji majątku, ustala powody, przez które dłużnik nie jest w stanie spłacać swoich zobowiązań. Weryfikuje on więc przyczyny niewypłacalności dłużnika oraz stopień jego zawinienia. Inaczej kształtować będzie bowiem sytuacja podmiotu, który popadł w trudną sytuację z powodu choroby, a inna osoby która dopuściła się np. rażącego niedbalstwa. Co do zasady jednak, oddłużenie w toku upadłości konsumenckiej, poprzedzone jest spieniężeniem przez syndyka majątku dłużnika i przeznaczaniem tak uzyskanych środków pieniężnych na na spłatę zobowiązań i kosztów związanych z przeprowadzonym postępowaniem upadłościowym.
Należy również pamiętać, że w sytuacji kiedy osoba zadłużona nie będzie współpracować z syndykiem, nie będzie wykonywała ciążących na niej obowiązków bądź ujawni się którakolwiek z negatywnych przesłanek co do upadłości konsumenckiej, sąd umorzy postępowanie bez oddłużenia.
Jakie są najważniejsze konsekwencje ogłoszenia upadłości konsumenckiej?
Ogłoszenie upadłości konsumenckiej niesie ze sobą szereg konsekwencji m.in. w sferze zarządzania majątkiem osoby zadłużonej. Do najważniejszy z nich należą:
- przekształcenie majątku dłużnika w tzw. „masę upadłościową” zarządzaną przez syndyka. Od tej pory to syndyk do czasu zakończenia postępowania będzie zarządzał majątkiem upadłego
- zinwentaryzowanie przez syndyka majątku upadłego (upadły ma obowiązek ujawnić wszelkie składniki majątku oraz informacje z nim związane) oraz sprzedaż majątku przez syndyka
- wstąpienie do postępowań sądowych i egzekucyjnych syndyka, który będzie reprezentował interesy upadłego
- upadły będzie mógł rozporządzać tylko tą częścią środków pieniężnych, która nie będzie podlegać zajęciu przez syndyka.
- zajęcia wynagrodzenia za pracę, w granicach przewidzianych przez przepisy prawa
- wpisanie upadłego do Krajowego Rejestru Zadłużonych
Kiedy potrzeby będzie radca prawny lub adwokat przy ogłaszaniu upadłości konsumenckiej?
Nowelizacja ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze z 24 marca 2020 r. przyniosła osobom zadłużonym zwiększone szanse na skuteczne wyjście z zadłużenia. Nadal jest to jednak skomplikowany i długotrwały proces, który wymaga odpowiedniej wiedzy, kompetencji oraz doświadczenia.
Szczegółowa analiza dokumentacji związanej z zadłużeniem, prawidłowe sporządzenie wniosku oraz bieżące monitorowanie sprawy w trakcie postępowania sądowego, pozwala przyśpieszyć proces „oddłużania” oraz zwiększa prawdopodobieństwo uzyskania satysfakcjonującego rozstrzygnięcia.
Co więcej, nie w każdym przypadku ogłoszenie upadłości konsumenckiej będzie korzystne dla osoby zadłużonej. Zawsze przed podjęciem takiej decyzji, wymagana jest szczegółowa analiza stanu faktycznego, stanu majątkowego (w tym posiadanych wierzytelności czy roszeń dłużnika względem osób trzecich), a także przyczyn powstania zadłużenia. W praktyce zawodowej bardzo często spotykamy się z sytuacjami, gdzie po dokładnym zweryfikowania sprawy okazuje się, że ogłoszenie upadłości konsumenckiej byłoby skrajnie niekorzystne dla osoby zadłużonej. Zdarzają się również sytuacje, w których inne rozwiązania prawne (również pozasądowe) pozwalają „uwolnić się od długów” bez konieczności ogłaszania upadłości.
Przed skorzystaniem z zewnętrznej pomocy prawnej, chcąc mieć pewność co do jakości takiego świadczenia, warto zweryfikować kto takiej pomocy udziela i jakim doświadczeniem i kompetencjami się legitymuje. Obecnie w odróżnieniu do wykonywania zawodu zaufania publicznego radcy prawnego czy adwokata, prowadzenia działalności jako kancelarie oddłużeniowe, antywindykacyjna(czy pod inną fantazyjną nazwą) nie jest wymagane posiadanie jakiegokolwiek tytułu zawodowego, czy nawet ukończenie studiów prawniczych. Podmioty takie nie posiadają również obowiązkowej polisy OC jak również nie są związane Kodeksami Etyki właściwym dla zawodu radcy prawnego czy adwokata.
Warto również pamiętać, iż w sytuacji kiedy sytuacja materialna uniemożliwia osobie zadłużonej poniesienia kosztów wynagrodzenia radcy prawnego lub adwokata istnieje możliwość po rozpatrzeniu stosownego wniosku o ustanowienie przez sąd pełnomocnika w postaci radcy prawnego lub adwokata, uzyskania pomocy nieodpłatnej pomocy prawnej z urzędu. Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku, wnioskodawca ma zapewnioną pomoc prawną profesjonalisty (musi to być prawnik posiadający uprawnienia radcy prawnego lub adwokata) bez ponoszenia dodatkowych kosztów z tego tytułu.
Zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią. Radcy Prawni i Adwokaci współpracujący z Kancelarią udzielą wszelkich informacji związanych z postępowaniem upadłościowym, przeanalizujemy stan faktyczny sprawy, jak również odpowiemy na wszelkie pytania związane z możliwością uzyskania w uzasadnionych przypadkach pomocy prawnej z urzędu.